Artykuły

Kwadratura kamienia naturalnego

Subtelna, niebieskoszara barwa, szlachetny jedwabisty połysk i wypróbowana funkcjonalność to cechy wysokowartościowych elewacji łupkowych. Interesujący kamień naturalny dla kreatywnych architektów.

Stal, szkło, beton, ceramika, granit, łupek: w gronie klasycznych materiałów nowoczesnej architektury łupek jest dzisiaj w krajach Europy Zachodniej szeroko stosowanym kamieniem naturalnym. Solidne i trwałe elewacje są realizowane w technologii konstrukcji wentylowanych z izolacją cieplną, oferując wyjątkowo wysoką trwałość użytkową.

Impulsy dla nowoczesnych rozwiązań wzorniczych elewacji łupkowych mają swoje źródła w krajach, w których dominują pokrycia z użyciem kamieni kwadratowych. Należy tu przede wszystkim wymienić innowacyjnych Holendrów oraz Szwajcarów stawiających na elewacje proekologiczne o wysokiej jakości. Zapytania i idee docierające z tych krajów zostały przejęte i rozwinięte przez firmę Rathscheck Schiefer, jednego z wiodących oferentów wyrobów łupkowych na świecie. W wyniku tego w minionych latach powstały godne uwagi nowe rodzaje pokryć. Poprzez bogactwo możliwości wzorniczych oraz ofertę kamieni o różnej wielkości, pokrycia te nadają się równie dobrze do realizacji zarówno elewacji mało- jak i wielkopowierzchniowych.

Znaczne ulepszenie metod wydobycia łupka jako kamienia naturalnego wpłynęło także korzystnie na ceny materiału, co sprawia, że elewacje łupkowe można dzisiaj uznać wręcz za wyjątkowo ekonomiczne w porównaniu z elewacjami z innych kamieni naturalnych. Solidna funkcjonalność elewacji wentylowanych, prosta technika wykonania oraz możliwość szybkiej naprawy w przypadku uszkodzeń spowodowanych wandalizmem stanowią dalsze zalety elewacji łupkowych.

Dla wszystkich niżej przedstawionych rodzajów pokrycia łupkowego obowiązuje zasada, że uzyskane wrażenie optyczne zależy w decydującym stopniu od wyboru formatu kamieni, a także zorientowania i zakładu kamieni. Ten sam rodzaj pokrycia może poprzez odpowiednie zmiany uzyskać zupełnie inny wygląd. To otwiera przed kreatywnym architektem interesujące pole działania.

 

Pokrycie prostokątne podwójne

Pokrycie prostokątne podwójne nazywane także pokryciem angielskim, było przez długi czas uważane za jedyny „nowoczesny” rodzaj pokrycia prostoliniowego na dachy i elewacje. Pokrycie łupkowe z wiązaniem połówkowym przy doborze odpowiednich kamieni sprawia - podobnie jak wiązanie cegieł w murze - raczej wrażenie płaskiego, rozciągniętego i podłużnego. Jeśli na pokrycie wykorzystane zostaną kamienie wąskie, można w układzie z wiązaniem połówkowym uzyskać powierzchnie o optyce kwadratowej. Już na przykładzie tego klasycznego rodzaju pokrycia można stwierdzić, że ten sam rodzaj ułożenia pozwala na uzyskanie z gruntu różnych efektów wzorniczych, zależnie od wymiarów kamieni i kierunku ich ułożenia (podłużnie lub poprzecznie).

 

Pokrycie prostokątne rozciągnięte

Pokrycie prostokątne rozciągnięte bazuje na klasycznym pokryciu prostokątnym podwójnym. W tym typie pokrycia kamienie łupkowe zostają rozsunięte w maksymalnie możliwym stopniu w kierunku poziomym. Zgodnie z wypróbowanymi zasadami niemieckiego dekarstwa łupkowego minimalne wymiary zakładu górnego i bocznego wynoszą 4 cm. Pokrycie z rozsunięciem kamieni uznawane jest za wyjątkowo oszczędne pod względem zużycia materiału, a tym samym przystępne cenowo. Nadaje się ono doskonale na elewacje wielkopowierzchniowe.

 

Pokrycie poziome

Pokrycie poziome jest jednym z najtańszych rodzajów pokrycia. Cechuje je przede wszystkim nieznacznie diagonalny przebieg linii utworzonej przez fugi na styk. Ten diagonalny przebieg fug wynika z minimalnego wymaganego zakładu bocznego i górnego wynoszącego 4 cm. To prowadzi do diagonalnego przesunięcia płytek łupkowych na powierzchni elewacji. Przy tym samym rodzaju pokrycia powstaje zupełnie inny wzór strukturalny powierzchni jeśli płytki łupkowe zostaną ułożone dłuższą osią w pionie, przy większym zakładzie bocznym. Przy zakładzie z przesunięciem połówkowym rzędów kamieni powstaje interesujące wiązanie bez diagonalnego przebiegu fug.

 

Pokrycie prostokątne zmienne

Pokrycie prostokątne zmienne bazuje na podstawowej idei pokrycia poziomego. Od tego ostatniego różni się ono przede wszystkim tzw. kamieniami docinanymi (porównywalnymi z tymi występującymi w pokryciu, w którym stosowane są kształtki przycinane przy kryciu płytkami drewnianymi/dachówkami falistymi). W tym typie pokrycia dolne lewe i górne prawe naroże płytki łupkowej zostaje przycięte w taki sposób, że strefy narożne płytek sąsiednich po stronie bocznej i górnej nie ulegają podwojeniu. Przycięte naroża dopuszczają tyko prosty wzór wiązania kamieni bez bocznego przesunięcia fug na styk. Ten rodzaj pokrycia wyróżnia nowoczesna fuga krzyżowa. Ponieważ do wykonania tego rodzaju pokrycia można wykorzystać praktycznie wszystkie dostępne wielkości kamieni możliwa różnorodność wzornicza wzrasta niepomiernie. Począwszy od faktury poziomej wydłużonej, poprzez klasycznie prostokątną, czysto kwadratową, aż po wydłużoną w kierunku pionowym – ilość możliwych do realizacji optyk jest praktycznie nieograniczona. Z tego powodu ten rodzaj pokrycia nadaje się doskonale do realizacji złożonych elewacji o nierównym podziale okien, wykuszy i wnęk.

 

Pokrycie prostokątne liniowe

Pokrycie prostokątne liniowe stanowi charakterystyczny rodzaj pokrycia z kwadratowymi lub prostokątnymi powierzchniami, krzyżowymi fugami i dominującymi, poziomym akcentami. Pokrycie to bazuje na idei wywiedzionej z krycia dachów dachówką karpiówką. Na każdej łacie nośnej zamocowane zostają dwie płytki łupkowe jedna ponad drugą w taki sposób, że dolne kamienie łupkowe przykrywają otwarte fugi na styk kamieni górnych. W przeciwieństwie do pokrycia karpiówką nie jest rozpoznawalne podwojenie ilości płytek łupkowych. Jedynie wyraźniejszy cień widoczny w obszarze fugi poziomej wskazuje na podwojeniu grubości materiału połaciowego w tym miejscu. Pokrycie koronkowe z kwadratowymi powierzchniami zewnętrznymi ma szczególnie szlachetny wygląd. Także i w tym przypadku poprzez wybór odpowiednich wymiarów kamieni możliwe są do zrealizowania różnorodne warianty wzornicze.

 

Pokrycie z podkładem

Pokrycie z podkładem stanowi połączenie łupka i stali szlachetnej. Charakterystyczne dla pokrycia z podkładem są płytki łupkowe, które w sposób widoczny dla obserwatora są umocowane przy pomocy szerokich pasm blachy ze stali szlachetnej. W promieniach światła blachy te połyskują na tle ciemnego, niebieskoszarego łupku. Płytki są ułożone w taki sposób, że klamry mocujące tworzą sieć linii poziomych, pionowych i diagonalnych. Wygląd takiej elewacji jest wyjątkowo uroczysty.

 

Wymagana kreatywność i właściwe zaplanowanie

Planowany raster elewacji łupkowej stanowi podstawę dobrze zaprojektowanej elewacji z prostokątnych kamieni łupkowych. Wymagany raster zostaje uzyskany poprzez wybór kamieni o odpowiednich formatach oraz większy zakład górny i boczny kamieni. W przypadkach szczególnych konieczne jest zastosowanie kamieni o wymiarach specjalnych. Uzyskanie zadowalającej optyki elewacji nie jest możliwe bez uprzedniego starannego zaplanowania. Podstawę dla planowania elewacji łupkowych jest zapewnienie minimalnego wymaganego zakładu bocznego i górnego kamieni wynoszącego 4 cm. Poza tym wymogiem fantazji nie są stawiane żadne granice. Nowe, przede wszystkim większe formaty kamieni, umożliwiają realizację elewacji po przystępniejszych cenach. Zakres wykorzystania łupku poszerzają łupki barwne w tonach zieleni i czerwieni.

 

Podsumowanie:

Klasyczna elewacja łupkowa przeżywa prawdziwy renesans dzięki bogactwu różnych rodzajów pokryć prostokątnych. Poza nowymi rodzajami pokryć możliwe jest uzyskanie nowych efektów wzorniczych także w odniesieniu do klasycznych pokryć prostokątnych poprzez dobór odpowiednich formatów kamieni. Warunkiem jest kreatywność i właściwe zaplanowanie.

 

W RAMKACH:

W branży produktów łupkowych panuje obecnie niespotykane dotąd ożywienie. W wyniku załamania rynku produktów azbestocementowych, powrotu inwestorów do materiałów naturalnych i równoczesnego postępu techniki górniczej, kamień naturalny jakim jest łupek ponownie awansował do rangi interesującego materiału budowlanego na pokrycia dachów i elewacji.

Wysoki nacisk nadkładu spowodował stopniowe utwardzenie masy mułu prowadząc do wytworzenia skały ilastej. W przebiegu późniejszych procesów górotwórczych warstwy skalne uległy pofałdowaniu pod działaniem nacisku bocznego. Poprzez równomierne zorientowanie minerałów, obecność warstw łyszczku i spiętrzenie warstw skalnych w kierunku pionowym powstała tak charakterystyczna dla łupka łupliwość w stanie wilgotnym bezpośrednio po wydobyciu.

Łupek wysokiej klasy zawiera do 90 warstw łyszczku na milimetr grubości materiału. Ten kamień naturalny zawiera przy grubości materiału łupanego ok. 5 mm ponad 400 warstw łyszczku. Zapewniają one z jednej strony trwałość i jakość materiału, z drugiej zaś strony nadają mu jedwabisty połysk.

 

Łupek występuje w różnych barwach. Klasyczny, najczęściej stosowany łupek jest materiałem niebieskoszarym o jedwabistym połysku. Ponadto istnieją także naturalne złoża łupka o zielonkawym i czerwonawym zabarwieniu. Barwa zależy między innymi także od zawartych w materiale minerałów.